Asgari ücret henüz belirlenmedi ve benzin , mazot fiyatları uzun süredir aynı. Bunun yanında Dolar da uzun süredir 18 TL seviyesinde. Peki ya fiyatlar neden hala Türkiye’de artmaya devam ediyor? Konut satışları ekim Ayında %25 seviyesinde muazzam bir gerileme yaşandı. Bu nedenle satışlar adeta durma noktasına geldi. Yeni konut satışları %22, ikinci el konut satışlarında ise %26 oranında gerileme yaşandı. Son dört aylık bölümde ikinci el konut satışlarında yaşanan daralmanın yeni konut satışlarında daralmadan daha yoğun olması ayrıca dikkat çekti ve bunun nedenine ilişkin olarak net bir vurgu yapmak mümkün olmasa bile ikinci el konutlardaki fiyat artışının son aylarda yeni konutlardaki fiyat artışının üzerinde seyretmesinde bunun rolü olduğu düşünülüyor.
Türkiye’de 2022 yılı başında en fazla zam , yeni asgari ücretin açıklanmasından sonra söz konusu olmuş ve zamlar Doların durdurulamaz değer kazanımı ile beraber büyük bir felakete doğru zemin hazırlamıştı. Yaklaşık dört – beş aylık bir süreçte ise Dolar daha durgun ve mazot, gaz fiyatları da hemen hemen aynı seviyede. Ancak buna karşın hizmet sektörüne hemen hemen her ay zam gelmekte. Örneğin içme suyu fiyatları , çerez fiyatları, giyim ürünü fiyatları, peynir gibi süt ürünleri v.b. pek çok hususta büyük zamlar uygulandı ve zamlar düzenli olarak gelmeye devam ediyor. Bu hususta satıcılar ürünleri artık daha yüksek fiyatlardan aldıklarını ve bu yüzden satarken de zam uygulamak durumunda olduklarını beyan ediyorlar. Bir ay önce 20 TL olan bir ürünün fiyatı 1 ay sonra rahatlıkla 23 – 24 TL olabiliyor. Bu yılın başlarında rekor seviyeye ulaşan gıda fiyatlarıyla beraber güvensizlik şiddetlendi ve toplumsal gerilim arttı. Aslında enflasyon global çapta da söz konusu ancak daha minimal seviyelerde. ABD’nin sürekli faiz artırımında bulunarak Doların değerini koruması durumu buna gösterilecek en büyük örnek. Türkiye ise bu hususta tam aksi bir tutum izleyerek düzenli olarak faiz indiriminde bulunuyor.
Uluslararası Para Fonu analistleri Christian Bogmans tarafından Andrea Pescatori ve Ervin Prifti’nin IMF Blog’unda yayınlanan raporlarında,‘ Küresel olarak politika belirleyiciler için bu benzeri görülmemiş zorlukların ölçeğini daha iyi anlamak için, yeni ankette tarihsel olarak gıda emtia fiyatlarını etkileyen önemli dört faktörün tipik etkisini ölçüyoruz’ ifadelerini kullanması dikkat çeken bir husustu. Dünya hasadındaki yüzde 1’lik düşüşün temel gıda fiyatlarını yüzde 8,5 artırdığına dikkat çekilmişti. BM Dünya Meteoroloji Örgütü’ne göre ise La Niña fenomeninin arka arkaya üçüncü yılda geri dönmesi ve doğu-orta Pasifik Okyanusu’ndaki su sıcaklıklarını ortalamanın altına çekmesi beklenmekte ve üç yıl üst üste yaşanan benzer La Niña dönemleri, 1973-76 arasındaki ilk küresel gıda krizi sırasında ve yine 1998-2001 arasında da meydana gelmişti.
Ürünler ne kadar zamlandı?
Süt
2020: 6 TL
2021 : 12 TL
2022 Aralık: 18 TL
Yumurta
30 adet yumurta 2021 yılında 30 TL’den alınabiliyordu. Şu an ise 60 TL seviyesinden satılmaktadır ve hatta bazı yerler tanesini 3 TL’den satmaktadır.
30 adet
2020 : 15 TL
2021 : 30 TL
2022 : 60 TL
Patates
2021 yılında patatesi 3 kilosu 10 TL’den satmakta olan pazarcılar, 2022 yılının başında kilosu 5 TL’den satıyordu ve şu an ise kilosu 10 TL’den satmaktadır.
Tavuk
En çok zam gelenlerden biri olan tavuğun kilogram fiyatı 2020 yılında 12 TL idi. 2021 sonunda 25 TL, 2022 yılının sonunda ise 50 TL oldu.
Yağ
Ayçiçek yağının 5 litrelik fiyatı 2021 yılında 50 TL sevyiesinde idi. 2022 yılındaki fyiatı ise 150 TL seviyesinde oldu. En çok zam gelen ürünlerden biri olan Ayçiçek yağı sıklıkla ekonomi gündemine girdi.
Domates
2021 yılı yazında bir kilo domatesin fiyatı 5 TL seviyesinde idi. 2022 yılında ise 15 TL seviyesinden satılıyor ve domatesin cinsine göre 20 – 25 TL gibi seviyelere çıkabiliyor.
Soğan
En çok zam gelen ürünlerden oldu. 2021 yılının sonuna doğru 3 kilo soğanı 10 TL’den almak mümkün iken şu an 1 kilo soğanın fiyatı 10 – 12,5 TL seviyesinde.
Teknoloji dünyasında ise zamlar daha da fazla kendisini gösterdi: 2019 yılının sonunda iyi bir bilgisayarın fiyatı 5000 TL idi. 2022 yılının sonunda ise aynı seviyede olan yeni bir bilgisayarın fiyatı 30000 TL seviyesinde.
(2022 yılı Aralık ayında büyükşehirler baz alınarak yazılmıştır.)