Bu içerikte “Kertenkele balığı nedir?” sorusuna yanıt verilmekte, kertenkele balığı hakkında temel bilgilere değinilecek ancak bahsedilecek olan kertenkele balığı, derin denizlerde yaşayan balık türüdür yani normal kertenkele balığı ile karıştırılmaması gerekir. Derin okyanuslarda zorlu koşullarda hayatta kalabilme yeteneğine sahip bir deniz canlısı olan kertenkele balığı (s), ilginç deniz canlılarından biridir.
Derin deniz kertenkele balığı, Bathysaurus fero – , Bathysauridae familyasından bir aulopiform’dur ve dünya çapında tropikal ve subtropikal denizlerde rastlanabilmektedir. Balık isimlendirme bakımından Synodontidae familyasından gerçek veya “tipik” kertenkele balıklarıyla karıştırılmamalıdır . Derin deniz ekosisteminde yaşaması ile ünlü olan kertenkele balığı, çok sayıda adaptasyon özelliğine sahip olmasıyla ve ekstrem koşullara karşı dayanıklı olmasıyla ilginç balıklar arasında yer almaktadır.
Kertenkele balığı, derin sularda hayatta kalabilmek için yüksek basınca karşı adaptasyona sahiptir. 4000 metre gibi derinliklerde bir denizaltı bile basınca dayanabilmek için özel tasarım yapısına ihtiyaç duyarken kertenkele balıkları gibi deniz canlıları koşullara uygun şekilde yaşayabilir. Esnek ve güçlü bir vücuda sahip olan kertenkele balıklarının vücut yapıları basınç sebebiyle organlarının zarar görmesi engellenecek şekilde oluşturulmuştur. Derin deniz balıklarının derin sularda hayatta kalmasını sağlayan en önemli kıstas ise sert kemiklerden ziyade esnek yapıya sahip olmalarıdır. Böylece yüksek basınca karşı direnebilirler.
Derin sularda sıcaklık son derece düşmektedir. Kertenkele balıkları, 0-4 derece gibi sularda yaşayabilir. Balığın metabolizma hızını düşük tutan soğuk su enerjisini verimli şekilde kullanmasına da imkan tanımaktadır. Bunun yanında derin deniz balıkları genel olarak düşük sıcaklıklara dayanacak bir şekilde evrimleşen antifriz proteinlere sahiptir. Böylece vücutlarının donması engellenmekte ve hayatta kalmaları sağlanmaktadır.
Kertenkele balıkları, derin sularda neredeyse hiç ışık bulunmadığından karanlık ortama uyum sağlayabilmek adına farklı bir strateji kullanır. Kertenkele balıklarının kendi ışığını üretme gibi bir yeteneği bulunmaz fakat gözlere ve duyusal organları karanlık ortamda avlarını bulabilmek ve tehlikelerden kaçabilmek için etkin şekilde hareket eder.
Derin deniz kertenkele balıkları tip olarak sığ su kertenkele balıklarına benzer. Yetişkinler 70 cm’den uzun yapıdadır ve vücutları hem ince hem de silindiriktir. Tıpkı karadaki kertenkelelere benzer kemikli kafaları vardır. Çoğu balığın aksine yassı bir kafaya sahip olması ve güçlü ağzı, avını delmek, tuzağa düşürmek için biçilmiş kaftandır. Büyük göz bebeklerine sahiptir ve gözleri son derece gelişmiştir. Derin deniz kertenkele balıkları, toplam ağırlığının %20’sini oluşturan karaciğere sahiptir.
Derin deniz kertenkele balıklarında üreme döngüsü
Kertenkele balıklarında üreme ve yaşam döngüsü, zorlu koşullara dayanabilen ve hızlı büyüyebilen yavrular gerektirmektedir. Balıkların üreme döngüleri buna uygun olarak şekillenmiştir. Kertenkele balıkları üreme döngülerinde çevresel faktörlere göre uygun davranarak okyanus yüzeyine daha yakın alanlarda yer almaya başlarlar.
Derin deniz kertenkele balıklarında beslenme
Derin sularda çok düşük sayıda besin bulunmaktadır. Kertenkele balıkları bu yüzden genellikle planktonlarla beslenmektedir. Aynı zamanda yumuşakçalar ve balıklarla da beslenebilirler. Kertenkele balıklarının beslenmedeki temel avantajı ise düşük metabolizma hızına sahip olmaları nedeniyle yemek arayabilmek için daha az enerji harcamalarıdır.
Sonuç olarak kertenkele balıkları, yüksek basınca karşı dayanıklılık sergilemesi, düşük sıcaklıklara uyumu ve düşük ışıkta da hayatta kalabilmesi sayesinde günümüze kadar ulaşabilmiştir.