Deprem Türkiye’nin gündeminde olan önemli konulardan biri ve deprem ülkesi Türkiye’de hayat kurtarabilecek yapı sistemlerinin kullanılmasının önemi ortaya çıkmakta. Çelik yapı sistemleri de bu doğrultuda önem arz etmekte.

Depremlerde çelik yapı sistemleri

Depremlerde yıkılmayacak sağlam binalar oluşturmak deprem ülkesi Türkiye’de daha da önemli bir durum. Dolayısıyla çelik yapı sistemleri bu noktada uygulanabilecek çözüm yollarından biri olabilir.

Çelik yapı sistemlerinde binanın iskeleti demir veya beton yerine çelik malzemelerden inşa edilmektedir. Ardından kaplama malzemeleri ile binanın içi ve dışı örülmektedir. Bu noktada halkın yaygın olarak kullandığı Prefabrik Evler tabiri mevcuttur ve prefabrik yapılara dışardan bakıldığı zaman sanki betonarme bir binaymış gibi gözükebilir.

Mühendisler çelik yapı sistemlerine yönelik özel hesaplamalar yapmakta, binada kullanılacak olan iskeletteki çelik yapının nasıl olması gerektiğine ilişkin olarak belirlemeler yapmaktadırlar. Çelik yapı sistemlerinin avantajları dezavantajlarına göre daha fazladır.

Çelik yapı sistemlerinin avantajları

Uzun ömürlü yapılar oluşmasını sağlar. Maliyetleri normal binalara nazaran daha düşüktür. Genişletmesi daha kolaydır ve pek çok yapı türünde kullanılabilmektedir. Deprem dayanımı konusunda çok daha başarılıdır ve bir binayı yapmak  daha kısa sürer ve bunların yanı sıra hafiftir.

Betonarme yapılar çok daha ağırdırlar. Bu yüzden deprem yüküne daha fazla maruz kalırlar. Esneklik açısından da prefabrik yapılar çok daha esnektirler ve bu da yıkılma olasılıklarının daha düşük olmasını sağlar. Çelik yapı sistemlerinin maliyeti daha azdır ve daha hızlı inşa edilirler. CNC makinelerle hazırlanmakta olan çelik profillerin inşaat alanına getirilmesinin ardından montajlanmakta ve bir binanın betonunun kuruması beklendiği süreç zarfında çelik yapının tüm montajı gerçekleştirilebilmektedir. Çelik yapıların ortalama ömrü 150 yıldır. Çelik yapılan üzerinde çok daha kolay bir biçimde genişletme uygulanabilmektedir.

Çelik yapıların dezavantajları:

Bakımsız bırakıldığı taktirde paslanma söz konusu olur çünkü çeliğin paslanma özelliği vardır. Paslanan bir çeliği yeniden kullanabilir yapmak ise çok maliyetlidir. Öte yandan bir yangın durumunda betonarme binalar çelik yapılara nazaran daha dayanıklıdır çünkü çelik, belirli sıcaklıktan sonra erimekte iken betonda ise bu olasılık daha azdır. Aynı zamanda çeliğin az da olsa kırılma olasılığı bulunmaktadır.

Avrupa ve ABD’de şu an çelik sistemler %40 seviyesinde tercih edilmektedir. Türkiye’de ise bu oran sadece %1 seviyesinde kalmaktadır.